Galvaniz sac, çelik sacın korozyona (paslanmaya) karşı korunması amacıyla çinko (Zn) metalinin ince bir tabaka halinde kaplanması sonucu elde edilen, endüstriyel imalatın en yaygın kullanılan malzemelerinden biridir. Galvanizleme işlemi, 1742 yılında Fransız kimyager Paul Jacques Malouin tarafından keşfedilmiş ve 1836'da Sorel tarafından patentlenmiştir. "Galvaniz" ismi, İtalyan fizikçi Luigi Galvani'den gelmektedir. Günümüzde dünya çelik üretiminin yaklaşık %6'sı galvaniz kaplanmış olarak tüketilmektedir. Çinko kaplamanın çelik yüzeyinde oluşturduğu fiziksel bariyer ve elektrokimyasal (katodik) koruma mekanizması, sacın kullanım ömrünü 5-10 kat artırır.
Galvaniz Kaplama Yöntemleri ve Üretim Süreci
- Sıcak Daldırma Galvaniz (HDG - Hot Dip Galvanized): Çelik sac, 450°C sıcaklıktaki erimiş çinko banyosuna daldırılır. Çelik ve çinko arasında metalürjik bağ oluşur ve kalın, dayanıklı bir kaplama meydana gelir (genellikle Z100-Z275, yani 100-275 g/m²). Dış mekan, ağır korozyon koşulları ve yapısal uygulamalarda tercih edilir. En yaygın galvaniz türüdür.
- Elektrolitik Galvaniz (EG - Electrogalvanized): Çinko kaplaması, elektroliz yöntemiyle oda sıcaklığına yakın koşullarda uygulanır. Daha ince (Z20-Z50), düzgün ve estetik bir yüzey sağlar. İç mekan uygulamalarında, boyama gerektiren otomotiv panellerinde ve hassas yüzey kalitesi istenen parçalarda tercih edilir.
- Galvanneal (GA): Sıcak daldırma galvaniz sonrası ek bir ısıl işlem uygulanarak çinko-demir alaşım katmanı oluşturulur. Boya tutunması sıcak daldırma galvanize göre çok daha iyidir. Otomotiv sanayinde yaygın kullanılır.
Galvaniz Sac Teknik Özellikleri
Galvaniz saclar EN 10346 standardına göre DX51D, DX52D, DX53D ve DX56D gibi çelik kalitelerinde üretilir. DX51D genel amaçlı, DX53D ve DX56D derin çekme uygulamaları içindir. Kaplama kalınlığı Z100 (her iki yüzde toplam 100 g/m²) ile Z275 (toplam 275 g/m²) arasında değişir ve kaplama miktarı arttıkça korozyon direnci doğrusal olarak yükselir. Standart sac kalınlığı 0.3mm ile 3mm arasındadır. Çekme dayanımı çelik kalitesine göre 270-500 MPa aralığında değişir. Yüzey kaplama türüne göre normal spangle (çiçekli), minimum spangle (mat) veya skin-pass (düzgün) olarak sınıflandırılır.
Avantajları ve Dezavantajları
Avantajları: Galvaniz sacın en büyük avantajı, korozyon direncidir. Çinko kaplaması fiziksel bariyer görevi görmesinin yanı sıra, kaplama hasar görse bile çinkonun katodik koruma mekanizmasıyla çeliğin paslanmasını yavaşlatır. Dış mekan kullanımında boyasız bile 15-25 yıl ömür sağlayabilir (ortam koşullarına bağlı). DKP saca göre ek koruma işlemi gerektirmez. İyi bükülebilirlik ve kaynak edilebilirlik sunar.
Dezavantajları: DKP saca göre birim fiyatı daha yüksektir. Kaynak sırasında çinko buharı açığa çıkar, bu durum gözenekli kaynak dikişine neden olabilir ve iyi havalandırma gerektirir. Kalın kaplama türlerinde (Z275) yüzey pürüzlülüğü artabilir ve boyama öncesi uygun yüzey hazırlığı önem kazanır. Sıcak daldırma galvaniz yüzeyinde "spangle" (çinko kristalleri) görülebilir; bu durum bazı estetik uygulamalarda istenmeyen bir görünüm oluşturabilir.
Kullanım Alanları ve Sektörler
Galvaniz sac, korozyon direncinin önemli olduğu geniş bir sektörel yelpazede kullanılmaktadır. Havalandırma (HVAC) sektöründe kanal, menfez ve bağlantı parçaları; inşaat sektöründe çatı kaplama, trapez sac, yağmur oluğu ve alçıpan profilleri; elektrik sektöründe pano, kumanda dolabı ve kablo kanalları; otomotiv sanayinde şasi ve karoseri bileşenleri; tarım makinelerinde gövde ve koruma parçaları; beyaz eşya sektöründe arka panel ve iç yapısal elemanlar; genel sac metal imalatta dış mekan kullanımına uygun her türlü parça galvaniz sactan üretilmektedir.
Malzeme Uyumluluğu ve İşlenebilirlik
Galvaniz sac, tüm standart sac metal işleme yöntemleriyle uyumludur. Fiber lazer kesim ile çinko kaplama minimum hasar görecek şekilde hassas kesim yapılabilir. CNC abkant preste büküm işleminde çinko kaplamanın çatlaması minimum düzeydedir (doğru kalıp seçimi ile). MIG/MAG ve TIG kaynak yöntemleriyle birleştirilebilir; ancak çinko buharı nedeniyle özel kaynak parametreleri ve iyi havalandırma gereklidir. Punta kaynak, perçinleme ve vidalı birleştirme yöntemleri de uygulanabilir.
Kuzey Şafak Lazer'de Galvaniz Sac İşleme
Kuzey Şafak Lazer olarak 2010 yılından bu yana İstanbul İkitelli OSB'deki tesisimizde galvaniz sacları fiber lazer ile çapaksız ve oksidasyonsuz kesiyoruz. Azot gazı ile yapılan kesimlerde kenar bölgesinde çinko kaplamanın minimum zarar görmesi sağlanır ve kesim kenarı parlak kalır. CNC abkant presimizle galvaniz sacların hassas bükümünü, kaynaklı imalat hizmetimizle montaj ve birleştirme işlemlerini aynı tesis içinde gerçekleştiriyoruz. Havalandırma, elektrik panosu, çatı aksesuarı ve genel sac metal imalat projelerinizde galvaniz sac işleme çözümleri sunuyoruz.