St37 (DIN 17100 standardı) veya güncel Avrupa standardındaki karşılığıyla S235JR (EN 10025-2), dünya genelinde en yaygın kullanılan genel amaçlı yapısal karbon çeliğidir. Endüstriyel imalatın adeta temel yapı taşı olan bu çelik kalitesi, ekonomik fiyatı, kolay işlenebilirliği ve mükemmel kaynak edilebilirliği sayesinde sac metal, profil, boru ve yapısal çelik uygulamalarının vazgeçilmez malzemesidir. "St" harfleri Almanca "Stahl" (çelik) kelimesinin kısaltmasıdır ve "37" rakamı minimum çekme dayanımını (370 N/mm²) ifade eder.
St37 ve S235JR Standart İlişkisi
St37 tanımı, 1980 öncesi yürürlükte olan eski DIN 17100 standardına aittir. Avrupa Birliği'nin standart harmonizasyonu kapsamında EN 10025-2 standardı ile güncellenmiş ve S235JR olarak yeniden adlandırılmıştır. Her iki tanım da pratikte aynı malzemeyi ifade eder. Yeni isimlendirme sisteminde "S" yapısal (Structural) çeliği, "235" minimum akma dayanımını (235 MPa, 16mm altı kalınlıklarda) ve "JR" darbe testi koşulunu (oda sıcaklığında, 20°C'de minimum 27 Joule Charpy darbe enerjisi) belirtir. ASTM standardındaki yaklaşık karşılığı A36'dır.
St37 Çelik Mekanik ve Kimyasal Özellikleri
- Çekme Dayanımı: 360-510 N/mm² (MPa)
- Akma Dayanımı: Min. 235 N/mm² (16mm altı kalınlıklarda), min. 225 N/mm² (16-40mm), min. 215 N/mm² (40-63mm)
- Uzama (A5): Min. %26 (uzunlamasına, 3mm üzeri kalınlık)
- Karbon İçeriği: Maks. %0.17 (ladle analizi)
- Manganez İçeriği: Maks. %1.40
- Fosfor İçeriği: Maks. %0.045
- Kükürt İçeriği: Maks. %0.045
- Yoğunluk: 7.85 g/cm³
- Karbon Eşdeğeri (CEV): Maks. 0.35 (mükemmel kaynak edilebilirlik)
Avantajları ve Dezavantajları
Avantajları: St37 çeliğin en önemli avantajı, ekonomik fiyatı ile geniş kullanım alanı sunmasıdır. Düşük karbon içeriği sayesinde mükemmel kaynak edilebilirlik sunar; ön ısıtma gerektirmez. Tüm termal kesim yöntemleriyle (lazer, plazma, oksi-yakıt) sorunsuz kesilir. CNC abkant preste kolayca bükülebilir. Sıcak ve soğuk şekillendirme işlemlerine uygundur. Global olarak en kolay temin edilebilen çelik kalitesidir ve geniş bir kalınlık aralığında (0.5mm-200mm) bulunur.
Dezavantajları: Korozyona karşı doğal direnci yoktur; dış mekan kullanımında mutlaka boyama, galvaniz kaplama veya başka koruyucu işlem gerektirir. Yüksek mukavemet gerektiren yapısal uygulamalarda yetersiz kalabilir (bu durumda St52/S355JR tercih edilir). Yüksek sıcaklık uygulamalarında (350°C üzeri) mekanik özellikleri önemli ölçüde düşer.
Kullanım Alanları ve Sektörler
St37 çelik, sanayi üretiminin hemen her alanında kullanılmaktadır. Çelik konstrüksiyon ve yapısal çelik imalatında kolon, kiriş ve bağlantı plakası; makine imalatında şasi, gövde, yatak ve taşıyıcı eleman; genel sac metal işlerinde kutu, kabin, kapak ve panel imalatı; boru ve profil üretiminde dikişli boru, kutu profil ve özel profil; tarım makinelerinde şasi, karter ve koruma sacları; depo ve raf sistemlerinde taşıyıcı kol, bağlantı elemanı ve taban plakası; platform, merdiven ve korkuluk imalatında ana yapısal malzeme olarak St37 çelik tercih edilmektedir. Otomotiv yan sanayi, mobilya, aydınlatma ve enerji sektörleri de yoğun St37 kullanıcılarıdır.
Malzeme Uyumluluğu ve İşlenebilirlik
St37 çelik, sac metal imalatında kullanılan tüm işleme yöntemleriyle tam uyumludur. Fiber lazer ile 0.5-25mm, CNC plazma ile 6-50mm kalınlık aralığında yüksek kalitede kesilebilir. CNC abkant preste dar açılardan geniş açılara kadar sorunsuz bükülebilir. MIG/MAG, TIG ve elektrot kaynak yöntemlerinin tamamıyla ön ısıtma gerektirmeden birleştirilebilir. Delme, tornalama, frezeleme gibi talaşlı imalat işlemlerinde iyi işlenebilirlik gösterir. Toz boya, ıslak boya, sıcak daldırma galvaniz, elektrolitik kaplama ve fosfatlama gibi tüm yüzey işlemlerine uygundur.
St37 ile St52 (S355JR) Karşılaştırması
St37 ve St52 arasındaki temel fark mukavemet değerlerindedir. St52 (S355JR), 355 MPa akma dayanımı ile St37'nin 235 MPa değerine göre yaklaşık %50 daha yüksek mukavemet sunar. Bu sayede St52 ile aynı taşıma kapasitesi daha ince kesitlerle sağlanabilir ve yapı ağırlığı azaltılır. Ancak St52, St37'ye göre daha pahalıdır ve kaynak edilebilirliği bir miktar daha dikkatli parametre seçimi gerektirebilir. Standart yapısal uygulamalarda St37 yeterli ve ekonomik iken, yüksek mukavemet gerektiren köprü, kule ve ağır makine imalatında St52 tercih edilir.
Kuzey Şafak Lazer'de St37 Sac İşleme
Kuzey Şafak Lazer olarak 2010 yılından bu yana İstanbul İkitelli OSB'deki tesisimizde St37 sacları fiber lazer (0.5-25mm) ve CNC plazma (6-50mm) ile yüksek hassasiyette kesiyoruz. CNC abkant presimizle büküm, kaynaklı imalat hizmetimizle birleştirme ve montaj işlemlerini aynı çatı altında gerçekleştiriyoruz. St37, işlediğimiz en yüksek hacimli malzeme olup, her kalınlıkta stok bulundurmakta veya hızla tedarik edebilmekteyiz.